Bezetters en het bezette volk

Het probleem van de relaties tussen de bezetters en het bezette volk werd tot nu toe nog niet algemeen onderzocht. Het probleem wordt dan ook grotendeels veroorzaakt door passie. De historiografie van het probleem werd onmiddellijk geschetst door de overlevenden en getuigen. Ze wilden vooral de onschuld van de bevolking en de overheden in de bezette gebieden aantonen. De verdenking was zo groot: het scheldwoord en de belediging “de moffen van het Noorden” werd zo vaak gehoord en moest de schaamte van de nederlaag en de bezetting doen vergeten om zo het vertrouwen te herstellen. De wederopbouw begint met het vooropstellen van een mythe en een patriottisch beeld, waarin de bezette zone vlekkeloos wordt gelaten. Wat is er van waar? De bisschop van Rijsel, Monseigneur Charost, klaagt na de oorlog snel de Duitse misdaden aan en benadrukt zijn rol in het verzet tegen de bezetting. Fritz Herms, professor in de rechten, is een van de personen die de Duitse defensie voorbereidt voor de onderhandelingen van het Verdrag van Versailles en vervolgens de onderhandelingen over het herstel. Hij kan moeiteloos getuigenissen van sympathie en bedankingen aan de Duitse autoriteiten terugvinden van diezelfde Monseigneur Charost. In zijn boek, Lille vergewahltig?, stapelt hij de door de burgemeesters van verschillende Franse gemeenten ondertekende getuigenissen van goed gedrag van de Duitse bezetters op. Er kan echter worden getwijfeld aan de oprechtheid van deze getuigenissen, die mogelijk werden verkregen onder bedreiging en aan de vooravond van de evacuatie van de Duitse troepen. Toch verdient het probleem wat verdieping, zonder al te veel te blijven hangen bij de plannen van de Tweede Wereldoorlog, toen de termen collaboratie en verzet een heel andere betekenis kregen. De houding van de burgemeesters, bijvoorbeeld Charles Delesalle voor Rijsel, werd nooit echt onderzocht, net zoals de houding van de industriëlen soms discreet werd gehouden. De houding van de artsen werd ook nooit algemeen onderzocht (zie het dossier over de artsen in 1916).