De grote processen

De twee meest opzienbarende processen zijn die van Marcel Denèque enerzijds en Martinage anderzijds. Marcel Denèque behoort tot het inlichtingennetwerk dat werd opgericht door Léon Trulin. Hij is de enige die wordt vrijgesproken tijdens het proces dat door het Duitse leger wordt gevoerd tegen het netwerk. Hij wordt ervan beschuldigd de leden van het netwerk te hebben aangegeven bij de Duitse overheden. In 1920 wordt hij onschuldig verklaard voor de aanklacht van Léon Trulin en veroordeeld door de krijgsraad tot 20 jaar gevangenis voor de aangifte van een van de tussenpersonen van het netwerk, mevrouw Cuvelier. Het proces Denèque is echter een symbolisch proces voor het herstel van de republikeinse orde. De zaak Martinage heeft andere gevolgen. Dit proces vond plaats voor het Hof van Assisen en dus niet zoals de eerdere processen voor de krijgsraad. Martinage wordt beschuldigd van een verstandhouding met de vijand voor het verkopen van aanzienlijke hoeveelheden grondstoffen en stoffen aan de vijand. Zeker in het begin van het proces bestond het probleem er tijdens de debatten in te weten te komen in welke mate de grote textielindustriëlen van Roubaix, zoals de Cavrois, betrokken waren bij de verkoop en de levering aan de bezetters. De Parijse kranten kwamen erachter en het werd een pennenstrijd. Het hele eerste deel van het proces bestond uit het vrijpleiten van de industriëlen voor alle verdenkingen van collaboratie met de vijand. Martinage was op de hoogte, de industriëlen niet. Talloze ontlastende getuigen verschenen vervolgens in een poging om de schuldige vrij te pleiten. In totaal kwamen er 83 processen voor verstandhouding met de vijand voor het Hof van Assisen van het Noorderdepartement, dit wil zeggen bijna twee derde van alle assisenprocessen die plaatsvonden in de bezette departementen. Ze weerspiegelen de behoefte van het Noorderdepartement om de vernedering van de bezetting te vergeten en de strijd aan te gaan tegen de verdenking van de Natie.